Individuele Masterproef Interieurarchitectuur 2025-26
(voor twee studenten)
De Architectuur van Illusie: De Geschiedenis, Functie en Reconstructie van Richard Wagner’s Wandeldekorationen (1882-1914)
Aan het einde van de eerste akte van zijn laatste opera Parsifal introduceerde de Duitse componist Richard Wagner (1813–1883) een baanbrekende scenografische uitvinding: de Wandeldekorationen (of “wandelende-decors”). Deze bestonden uit grote, beschilderde panelen van doorschijnend gaas, die achteraan op het podium op een rollend mechanisme waren gemonteerd. Door de combinatie van beweging en belichting leek het alsof de decors vooruit schoven en tegelijkertijd van aanzicht veranderden. Op die manier ontstonden naadloze, illusionistische transformaties van ruimte, waarbij de zangers zich door een voortdurend verschuivend landschap leken te verplaatsen, zonder zelf effectief te bewegen. De geschiedenis van deze Wandeldekorationen is uitgebreid, en het gebruik ervan werd al snel vereenzelvigd met de immens populaire Parsifal. Door moderniseringen in theatertechniek verdwenen de Wandeldekorationen na 1933 uit de theaterpraktijk en werd geen enkel volledig origineel exemplaar bewaard. Door de technische complexiteit en de schaarste aan documentatie, anders dan technische aanwijzingen, is het werkingsprincipe van de bewegende decorstukken tot op heden voor het brede publiek moeilijk te begrijpen of voor te stellen. Ondanks de status van Richard Wagner als een van de invloedrijkste componisten van de 19e eeuw, zijn de Wandeldekorationen nog nooit systematisch gereconstrueerd of onderzocht vanuit een architecturaal perspectief.
Dit masterproefproject biedt twee studenten Interieurarchitectuur de kans om de Wandeldekorationen te onderzoeken in hun historische, functionele en artistieke context. Via archiefonderzoek, een studiebezoek aan de Munt/La Monnaie in Brussel (waar Parsifal in 1914 met vergelijkbare decors werd opgevoerd), en een gedetailleerde technische en ruimtelijke analyse zullen de studenten de werking van de Wandeldekorationen reconstrueren. Naast een schriftelijke masterproef ontwerpen en bouwen zij een bewegende maquette die dit principe begrijpelijk maakt voor een breder publiek.
De voltooide maquette kan mogelijk worden gepresenteerd in de internationale tentoonstelling Wagner, Parsifal en Italië: Aan de bron van de visuele verbeelding van een legendarische opera, in het Richard Wagner Museum in Bayreuth (Duitsland).
Het project staat onder begeleiding van Dominique Bauer en Dagmar Thielen. Voor de technische uitwerking en bouw van de maquette wordt bijkomende ondersteuning voorzien door Hans Foncke.
De begeleiding bestaat uit wekelijkse bijeenkomsten, gewijd aan de introductie en de presentatie van het project en het bronnenmateriaal, het opstellen van een literatuurlijst, het schrijven van de intentieverklaring, een workshop bronnennotatie, een veldwerkdag in La Monnaie Brussel, alsook sessies technische analyse, opstellen van het prototype, lichttesten, de bouw van het frame en het rolmechanisme, panelen, schilderingen, finale verfijning en montage. Er wordt een tussentijdse presentatie van geschreven teksten georganiseerd en een finale oefening van de jurypresentatie. Er zijn ook twee lessen voorzien over het diorama en de negentiende-eeuwse cultuurgeschiedenis en scenografie, in de elective Research Questions on Interior Spaces.