Tutor(s) Bob De Wispelaere
Campus BXL
Language NL/ENG
Engagement Urban Cultures
2025-26 semester 2
URBAN CULTURES – Building in the swamp
Architecture’s utter dependence on outside forces provides it with intimate knowledge of those forces; (Four walls and a roof, R. De Graaf)
De ontwerpstudio “Building in the swamp” leert je meer over hoe het is om als ontwerper mee aan de stad te bouwen binnen een dikwijls complexe context. Een echte stedelijke moerassite dient daarbij als allegorie van een figuurlijk moerassige context:
A) Het ontwerpproces in Brussel met zijn maatschappelijke uitdagingen en politieke instabiliteit
B) De druk van een dense metropool op zeldzame plekken van spontane natuurontwikkeling
C) Klimaatadaptief en waterbewust bouwen in een versteende stad
Deze complex stedelijke context vraagt procesbereidheid en verantwoording op vele domeinen van ons als ontwerpers. Wat, Waar en Hoe bouwen we als ontwerpers de stad? En vooral Waarom en voor Wie bouwen we als ontwerpers mee aan de stad?
The design studio “Building in the Swamp” introduces you to what it is like to contribute to the city as a designer within an often complex context. A real urban swamp site serves as an allegory for a figuratively swampy context:
A) The design process in Brussels, with its social challenges and political instability
B) The pressure of a dense metropolis on rare sites of spontaneous natural development
C) Climate-adaptive and water-conscious building in a highly urbanized city
This complex urban context requires a willingness to engage in process and accountability across many domains from us as designers. What, where, and how do we build the city as designers? And above all: why and for whom do we, as designers, contribute to the making of the city?
CONTEXT
Het Wiels-moeras is een concrete complexe stedelijke achtergrond met bestaande culturele instellingen, het ruïneuze “Metropole” gebouw en spontane fauna en flora ontwikkelingen. Het is een site die elementen van erfgoed, natuurbeheer, mobiliteit en grootschalige infrastructuur combineert binnen de stedelijke context van laag Vorst, een wijk met grote socio-economische contrasten. Tot op vandaag is de ontwikkeling van de site onderwerp van onderzoek, debat en besluitvorming. Ze vormt daarmee zowel een geschikte allegorie van het bouwen als een productief antwoord binnen het complexe maatschappelijke stedelijke moeras als een concrete achtergrond waarin een architecturaal uitgewerkt project kan worden ingepast. Vele verschillende ruimtelijke en sociaal-economische claims dienen met elkaar worden verzoend. De spanning en bemiddeling tussen schijnbaar tegenstrijdige belangen is de voedingsgrond voor ons stedelijk project op een letterlijk en figuurlijk onstabiele bodem. Vanuit een grondige lezing van een plek definieer je een uitdagend project dat je vervolgens aan de hand van stedenbouwkundige, typologische en bouwkundige strategieën vaardigheden verfijnt tot architectuurniveau. Je gaat tijdens het proces in gesprek met verschillende actoren die vandaag op de site actief zijn en ondervindt hoe je stadsontwerp het debat hierover opnieuw kan voeden.
The Wiels swamp forms a concrete and complex urban backdrop, characterized by existing cultural institutions, the ruinous Metropole building, and spontaneous developments of fauna and flora. It is a site that brings together elements of heritage, nature management, mobility, and large-scale infrastructure within the urban context of Lower Forest, a neighborhood marked by strong socio-economic contrasts. To this day, the development of the site remains the subject of research, debate, and decision-making. As such, it functions both as a fitting allegory for building within a complex societal urban swamp and as a productive, concrete context in which an architecturally developed project can be embedded. Numerous spatial and socio-economic claims must be reconciled. The tension and mediation between seemingly contradictory interests form the fertile ground for our urban project, on a literally and figuratively unstable soil. Through a thorough reading of the site, you define an ambitious project, which you then refine to an architectural level by developing skills through urban design, typological, and constructional strategies. Throughout the process, you engage in dialogue with the various actors currently active on the site and experience how urban design can once again stimulate and enrich the debate surrounding it.
FASE PROJECTAMBITIE + MAPPING (4 weken)
In de beginfase bestudeer je in teamverband de context met zijn vele verschillende stakeholders adhv uitgenodigde gasten, interviews met belanghebbenden, enquêtes, site bezoeken en culturele referenties. Vanuit een ruimtelijk maatschappelijke analyse zoekt iedere student naar een uitdagende projectambitie die vertrekt vanuit waargenomen fricties.
In the initial phase, you study the context as a team, with its many different stakeholders, through invited guest speakers, interviews with stakeholders, surveys, site visits, and cultural references. Based on a spatial and socio-societal analysis, each student develops an ambitious project goal that emerges from observed frictions.
Voorbeelden maatschappelijke analyses Swampstudio ‘24
Parallel hieraan wordt de bestaande site ruimtelijk ontleed vanuit een reeks bestaande archetypische stedelijke elementen. Architecturale gebouwelementen als straatgevels, inkomportalen, circulatiekernen, dakenvormen, … en landschappelijke elementen als taluds, oevers, muur- en hekafsluitingen, tunnels, spoorwegbruggen … Een mapping van de bestaande (a)typische elementen op de site leert ons hoe deze ruimtelijk of functioneel bepaalde tegenstellingen organiseren of overstijgen en welke potentiële betekenis ze op deze plek kunnen opnemen. Vanuit het observeren, schetsen en modelleren van deze archetypes ontstaat voeling met de potentiële ruimtelijke hefbomen van de site.
In parallel, the existing site is spatially dissected through a series of established archetypal urban elements. These include architectural building elements such as street façades, entrance portals, circulation cores, roof forms, and landscape elements such as embankments, banks, wall and fence enclosures, tunnels, and railway bridges. Mapping the existing (a)typical elements on the site allows us to understand how they organize or transcend spatially or functionally defined oppositions, and what potential meaning they can assume in this location. Through observing, sketching, and modeling these archetypes, a sense develops of the site’s potential spatial levers.
Voorbeelden mapping Swampstudio ‘24
FASE PROJECTAMBITIE > STEDELIJK MASTERPLAN (4 weken)
Na opgedane kennis van de collectieve mapping wordt de eigen projectdefinitie hier verder op geprojecteerd. Aanwezige (of net afwezige) gedetecteerde archetypes worden ingezet in ontwerpend onderzoek naar typologie, beeldvorming en bouwkundige randvoorwaarden en leiden tot een concreter stedelijk project die de projectambitie ruimtelijk vertaalt naar een masterplan of beeldkwaliteitsplan.
Building on the knowledge gained from the collective mapping, the individual project definition is further projected onto it. Identified archetypes—whether present or notably absent—are employed in design-driven research into typology, representation, and constructional constraints, leading to a more concrete urban project that spatially translates the project ambition into a master plan or a spatial quality plan.
Voorbeeld masterplan Swampstudio ‘24
ATELIERWEEK
Er worden tijdens deze week in teamverband gewerkt aan beeldende installaties die enkele essentiële verbindende kwaliteiten blootleggen van de projectdefinities. On site of on campus to be specified.
During this week, teams work on visual installations that reveal several essential connecting qualities of the project definitions. On site or on campus, to be specified.
Voorbeeld on site interventies Swampstudio ‘24
FASE UITWERKING ARCHITECTUURONTWERP (7 weken) (individueel)
Het stadsontwerp wordt in de tweede helft van de studio week na week verder begeleid en besproken. Het eindresultaat van de studio is een gerijpt en uitgewerkt architectuurproject waarin gemaakte ontwerpkeuzes veelvuldig werden uitgedaagd en dat heeft geleid tot een eigen architecturaal onderzoek. Het ontwerp laat zich lezen op stedenbouwkundige, architecturale en bouwkundige schaal en wordt op die verschillende schaalniveau’s voorgesteld. De nadruk ligt op een coherentie tussen de projectambitie en de verschillende schaalniveaus. Er wordt dus strategisch ingezet op een focus van het ontwerp die de strategische belangen het meeste dient. Die focus kan zowel thematisch (circulatie) als fysiek (een gedetailleerd ontworpen gebouwfragment) zijn, maar toont hoe de geambieerde stedelijkheid tot op architecturaal niveau doorwerkt en terugkoppelt naar het masterplan.
In the second half of the studio, the urban design is further supervised and discussed on a weekly basis. The final outcome of the studio is a mature and fully developed architectural project in which design decisions have been repeatedly challenged, leading to an individual architectural research trajectory. The design can be read at urban, architectural, and construction scales and is presented across these different levels of scale. Emphasis is placed on coherence between the project ambition and the various scale levels. The design therefore strategically focuses on aspects that best serve the overarching strategic interests. This focus may be thematic (such as circulation) or physical (such as a carefully detailed building fragment), but in all cases demonstrates how the intended urbanity operates at the architectural level and feeds back into the master plan.
Voorbeelden architectuurontwerpen Swampstudio ‘24
