Borders unfolded
Master dissertation studio 2026-27
Supervisor: Sophie Laenen
Campus: BXL
Language: NL/EN
Lead image: ‘Running Fence’ Christo & Jeanne- Claude
Brussels is a city with many layers. Like any city, it is constantly subject to change over time. Yet at various points in history, there was a perception that the city formed a clearly defined whole. There was a strong urge to enclose, demarcate and protect it — through city walls and gates.
What once marked the end of the city and the beginning of the countryside often later became the starting point for further growth and transformation. Boundaries indicate where one thing ends and another begins — or vice versa. They demarcate, but they also cause friction; they are never entirely fixed or neutral.
Today, remnants of city walls and gates are still visible in various places in Brussels. What significance do these relics still hold today? Together we will explore this issue: what is still visible, and what has disappeared? Which traces remain, and which stories are lost?
These elements found in the city form the starting point for the first phase of the assignment. The assignment is two-fold. To begin with, the students will work in pairs on relics that are still present today. In this first assignment, we examine the theme and its history more closely:
Do boundaries bring order to chaos, or do they merely create an illusion of stability? Is a boundary something that protects, holds back, challenges, or indeed invites us to cross it? And does the perspective from which we approach it determine how we experience it?
Perhaps boundaries primarily create a space of not knowing and uncertainty, in which doubt is not a shortcoming, but a necessary attitude. From that doubt, critical insight, imagination and new spatial forms can emerge.
We explore both visible and invisible boundaries. Within this broader framework, the students themselves propose themes. These may concern a language barrier, a gated community, or more invisible boundaries such as those experienced by newcomers, or certain neighbourhoods that have become difficult for minority groups to access or …
In this second part, each student individually proposes a theme and a site where this issue arises. Fieldwork and discussions with these communities are documented and serve as the basis for the developed project: an architectural detailed project for a carefully (beautifully) documented site and context.
The studio is collaborating closely with the first master’s program to strengthen the research. Subprojects will be tackled jointly, particularly in Phase 1.
NL
Brussel is een stad met vele lagen. Zoals elke stad is ze voortdurend onderhevig aan verandering doorheen de tijd. Toch leefde op verschillende momenten in de geschiedenis het idee dat de stad een duidelijk afgebakend geheel vormde. Er bestond een sterke drang om haar te omsluiten, te begrenzen en te beschermen — via stadswallen en poorten.
Wat toen het einde van de stad en het begin van het landschap markeerde, werd later vaak opnieuw het vertrekpunt van verdere groei en transformatie.
Grenzen duiden aan waar iets ophoudt en iets anders begint — of net omgekeerd. Ze bakenen af, maar veroorzaken ook frictie; ze zijn nooit volledig vaststaand of neutraal.
Vandaag zijn in Brussel nog op verschillende plaatsen restanten van stadsmuren en poorten zichtbaar. Welke betekenis dragen deze relicten vandaag nog? Samen onderzoeken we deze problematiek: wat is nog zichtbaar, en wat is verdwenen? Welke sporen blijven bestaan, en welke verhalen raken verloren?
Deze gevonden elementen in de stad vormen het vertrekpunt van de eerste fase van de opdracht. De opdracht is tweeledig. Als opstart gaan de studenten per twee aan de slag met relicten die vandaag nog aanwezig zijn. In deze eerste opdracht bestuderen we het thema en zijn historiek van naderbij:
Brengen grenzen orde in de chaos, of creëren ze slechts een illusie van houvast? Is een grens iets wat beschermt, tegenhoudt, uitdaagt of net uitnodigt om overschreden te worden? En bepaalt het perspectief van waaruit we haar benaderen hoe we haar ervaren?
Misschien creëren grenzen vooral een ruimte van niet-weten en onzekerheid, waarin twijfel geen tekortkoming is, maar een noodzakelijke houding. Vanuit die twijfel kunnen kritisch inzicht, verbeelding en nieuwe ruimtelijke vormen ontstaan.
We onderzoeken zichtbare maar ook onzichtbare grenzen. De studenten brengen binnen dit ruimer kader zelf thema’s aan. Dit kan gaan over een taalgrens, gated community,…of meer onzichtbare grenzen als die die nieuwkomers ervaren, of bepaalde stadsdelen die voor minderheidsgroepen moeilijk toegankelijk werden.
In dit tweede deel stellen de studenten elk individueel zelf een thema en site voor waarin deze problematiek zich voordoet. Veldwerk en gesprek met deze gemeenschappen worden gedocumenteerd en dienen als basis voor het uitgewerkte project.
De studio werkt verticaal samen met de eerste master om het onderzoek te versterken. Vooral in fase 1 zullen deelprojecten samen aangepakt worden.